Ludzki probiotyk dla psa - czy można go podać?

W szufladzie leży opakowanie probiotyku, który brałaś po własnej antybiotykoterapii, a pies od trzech dni ma luźny stolec. Podanie psu kapsułki przeznaczonej dla ludzi zwykle mu nie zaszkodzi, ale rzadko robi to, po co się po nią sięga. Powód nie leży w tym, że jest „ludzka”, tylko w tym, jakie szczepy i w jakiej dawce się w niej znajdują.

Poniżej wyjaśniam, co decyduje o tym, czy probiotyk zadziała u psa, i jak czytać etykietę, żeby nie kupować powietrza.

Krótka odpowiedź: co się dzieje po kapsułce dla ludzi

Bakterie probiotyczne stosowane u ludzi i u psów pochodzą w dużej mierze z tych samych rodzajów: Lactobacillus, Bifidobacterium, Enterococcus, Bacillus. Pod tym względem nic groźnego się nie wydarzy. Pies przetrawi kapsułkę i najprawdopodobniej nie zauważysz żadnej reakcji.

Problem polega na tym, że „żadna reakcja” bywa dokładnie tym, co dostaniesz. Preparat dla ludzi jest dobierany pod ludzki przewód pokarmowy, o innym pH, innym czasie pasażu i innym składzie mikrobioty. Dawki przelicza się na dorosłego człowieka o masie kilkudziesięciu kilogramów, więc u yorka będą zawyżone, a u berneńczyka zaniżone.

Do tego dochodzą dodatki. Kapsułki dla ludzi bywają słodzone, a część zawiera substancje słodzące, których psu podawać nie wolno. Zanim podasz cokolwiek z własnej apteczki, przeczytaj skład do końca i upewnij się, że nie ma tam ksylitolu.

Osobna sprawa to preparaty dla dzieci, po które opiekunowie sięgają z myślą, że skoro są łagodne, to na pewno bezpieczne. Łagodność dotyczy tu dawki dla dziecka, a nie doboru szczepów pod psa, więc rozumowanie się nie przenosi.

Dlaczego preparat dla psa działa inaczej

Mikrobiota psa różni się od ludzkiej składem i proporcjami. Pies jest mięsożercą o krótkim jelicie i szybkim pasażu, więc bakterie mają u niego mniej czasu, żeby cokolwiek zdziałać, i muszą znieść bardziej kwaśne środowisko żołądka.

Dlatego w preparatach weterynaryjnych częściej spotkasz szczepy przetrwalnikowe. Przechodzą przez żołądek w formie spory, nie potrzebują lodówki i nie tracą żywotności w szafce kuchennej przez pół roku. Kapsułka z apteki, oparta na delikatnych bakteriach kwasu mlekowego, przechowywana bez chłodni traci na wartości szybciej, niż mówi jej data ważności.

Jest jeszcze kwestia deklaracji. Preparaty dopuszczone w Unii jako dodatki paszowe mają określoną minimalną zawartość jednostek tworzących kolonie, co pozwala porównywać produkty między sobą. Suplement dla ludzi nie podlega tym samym wymogom, więc dwie kapsułki z podobną liczbą na pudełku potrafią zawierać zupełnie co innego.

Drugi powód jest bardziej praktyczny. Preparat dla psa da się podać. Smaczek pies zjada sam, a kapsułkę trzeba ukryć w serku, który przy podrażnionym brzuchu i tak nie jest najlepszym pomysłem.

Szczepy, które faktycznie przebadano u psów

Właściwości probiotyczne są cechą konkretnego szczepu, nie całego gatunku. Dwa szczepy tej samej bakterii mogą zachowywać się zupełnie inaczej, dlatego liczy się pełne oznaczenie, z numerem katalogowym włącznie.

Dwa przykłady szczepów ocenionych przez Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności specjalnie dla psów:

• Bacillus subtilis C-3102 (DSM 15544), znany komercyjnie jako Calsporin®. Szczep przetrwalnikowy, z osobną opinią EFSA obejmującą psy.
• Enterococcus lactis NCIMB 10415, sprzedawany jako Cylactin®, dopuszczony dla psów i kotów jako stabilizator flory jelitowej.

Ten drugi jest przy okazji dobrą ilustracją, dlaczego numer szczepu ma znaczenie. Przez lata figurował jako Enterococcus faecium, po czym na podstawie analizy genomu przeklasyfikowano go na Enterococcus lactis. Zmieniła się nazwa gatunkowa, bakteria została ta sama. Gdyby etykieta podawała tylko gatunek, informacja byłaby dziś myląca. Numer katalogowy nie zmienił się ani razu.

Kiedy probiotyk z apteki ma sens

Jest sobota wieczór, pies wrócił ze spaceru z rozstrojonym brzuchem, a najbliższy sklep zoologiczny otworzą w poniedziałek. W takiej sytuacji preparat z apteki, sprawdzony pod kątem składu, jest lepszym rozwiązaniem niż czekanie dwóch dni.

Wybieraj wtedy produkt bez cukru i bez substancji słodzących, najlepiej w formie proszku w saszetce, którą łatwiej podzielić niż kapsułkę. Dawkę skonsultuj telefonicznie z lecznicą, bo przeliczenie na masę ciała psa nie jest oczywiste.

Czego szukać na opakowaniu dla ludzi

Skład możliwie krótki, bez cukru, syropu glukozowego i aromatów. Forma proszku albo saszetki, którą da się podzielić, zamiast twardej kapsułki. Szczepy wymienione z nazwy, nawet jeśli nie były badane u psów, bo to przynajmniej pozwala sprawdzić, co pies dostaje.

Czego nie podawać nigdy

Preparatów z ksylitolem, który dla psa jest toksyczny nawet w niewielkiej ilości. Produktów łączonych z lekami przeciwbiegunkowymi dla ludzi. Kapsułek, których składu nie potrafisz odczytać w całości.

Warto jednak traktować to jako rozwiązanie na jeden weekend. Przy problemie, który ciągnie się tygodniami, preparat stworzony dla psów daje po prostu więcej.

Jak czytać etykietę preparatu dla psa

Cztery rzeczy, które sprawdzasz zanim zapłacisz.

1. Pełna nazwa szczepu z numerem. „Kultury bakterii probiotycznych” nie znaczą nic i nie da się ich zweryfikować.
2. Liczba CFU i moment, którego dotyczy. Deklaracja na dzień produkcji a na koniec terminu ważności to dwie różne liczby, czasem różniące się dziesięciokrotnie.
3. Co poza bakteriami. Prebiotyki dają bakteriom pożywienie od pierwszego dnia. Preparat złożony wyłącznie z bakterii zostawia tę część przypadkowi.
4. Reszta składu. Cukier, syrop glukozowy i długa lista wypełniaczy oznaczają produkt projektowany pod smakowitość. Zasada jest ta sama, co przy czytaniu składu karmy: im krótsza i bardziej zrozumiała lista, tym lepiej.

Kolejność jest tu ważniejsza, niż się wydaje. Opiekunowie często zaczynają od pytania o markę, a marka jest ostatnią rzeczą, która cokolwiek mówi. Najpierw sprawdzasz szczep, potem dawkę, potem resztę składu. Produkt, który przechodzi te trzy filtry, jest już dobrym produktem niezależnie od tego, czyje logo ma na opakowaniu.

Połączenie probiotyku z prebiotykiem nazywa się synbiotykiem. Tak zbudowany jest Probiotyk+: szczep Calsporin® w dawce miliarda CFU, prebiotyki FOS i MOS, L-glutamina i rumianek, w smaczku, którego nie trzeba psu wciskać do pyska. Więcej o samych kryteriach wyboru znajdziesz w tekście o tym, kiedy stosować probiotyk i jak go wybrać.

Ile podawać i po czym poznasz, że działa

Dawka w preparatach weterynaryjnych idzie za masą ciała psa i jest podana na opakowaniu, co samo w sobie odróżnia je od produktów ludzkich. U psów wrażliwych i tych po antybiotyku pierwszy tydzień na połowie dawki jest łagodniejszym startem.

Jeśli pies jest w trakcie antybiotykoterapii, zachowaj kilka godzin odstępu między dawką antybiotyku a probiotykiem. Szczepy przetrwalnikowe znoszą takie sąsiedztwo lepiej niż bakterie kwasu mlekowego, ale odstęp i tak nie zaszkodzi. Podawanie kontynuuje się jeszcze przez kilka tygodni po zakończeniu kuracji, bo mikrobiota odbudowuje się wolniej, niż znikają objawy.

Efekty pojawiają się w określonej kolejności. Konsystencja stolca zmienia się najszybciej, zwykle w ciągu 3-7 dni. Gazy i burczenie ustępują w drugim albo trzecim tygodniu. Skóra i sierść reagują najpóźniej, po 4-6 tygodniach regularnego podawania.

Zapisz datę startu w kalendarzu. Po sześciu tygodniach trudno uczciwie ocenić z pamięci, ile się zmieniło.

Kiedy probiotyk nie wystarczy

Żaden preparat, ludzki ani weterynaryjny, nie zastępuje diagnozy. Odłóż suplementy i zadzwoń do lecznicy, gdy pojawia się którykolwiek z tych objawów:

• biegunka trwająca dłużej niż 48 godzin
• krew w kale albo kał czarny i smolisty
• wymioty razem z biegunką, zwłaszcza u szczeniaka lub psa starszego
• apatia, brak apetytu, bolesny brzuch
• chudnięcie mimo normalnego apetytu

Odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi więc: podać można, ale nie po to się kupuje probiotyk. Skoro i tak wydajesz pieniądze, wydaj je na preparat, który ma na etykiecie numer szczepu, dawkę przeliczoną na psa i coś, czym te bakterie się pożywią.